Formentera in oktober is de versie van het eiland die de meeste zomergasten nooit te zien krijgen. Het zeewater is dan nog zo'n 22 à 23 graden — warmer dan in juni, omdat de zee de hele zomer heeft liggen opwarmen. Ses Illetes, het meest gefotografeerde strand van de Balearen, loopt in een paar weken leeg: van handdoek-aan-handdoek naar vrijwel niemand. En omdat oktober bij ons het laagseizoen inluidt, begint een volledige privédag vanuit Marina Santa Eulalia bij €999 voor de hele boot. Er zitten eerlijke kanttekeningen aan — die krijg je allemaal. Maar op de vraag of Formentera in oktober nog de moeite is, is het korte antwoord: het is de maand die we zelf zouden kiezen.
En dat zeggen we niet alleen omdat we er varen. De eilandraad van Formentera promoot het najaar actief — voor de bewoners is oktober nooit het einde van het seizoen geweest, alleen het einde van de drukte.
Zo ziet Formentera in oktober eruit
In augustus is de lagune bij Ses Illetes een parkeerplaats vol superjachten en het strand een mozaïek van parasols. Half oktober is datzelfde water bijna leeg. Als onze schipper de motoren uitzet bij de zandbank, is het luidste geluid de ankerketting die uitloopt — en daarna niets. Ook het licht verandert: de zon staat lager, de schittering wordt zachter en het beroemde kleurverloop van wit zand via turquoise naar diepblauw is scherper dan het in de vlakke gloed van hartje zomer ooit is.
De veerboten varen nog wel vanuit Ibiza, maar op een dunnere najaarsdienstregeling, en de ochtendgolf dagjesmensen slinkt tot een straaltje. Kom je met je eigen boot, dan heb je daar geen last van. Op onze dagtocht naar Formentera vertrekken we rond 10:00 uit Santa Eulalia, varen we zuidwaarts langs Cala Llonga en het silhouet van Dalt Vila, en zwem je bij S'Espalmador terwijl de meeste veerbootpassagiers nog de bushalte zoeken.
Het water is warmer dan je denkt
De Middellandse Zee warmt traag op en koelt net zo traag af. Daarom zit het water begin oktober nog rond de 22 à 23 graden — zwemtemperatuur voor vrijwel iedereen — en blijft het tot ver in de maand uitnodigend, voordat het langzaam afkoelt. De meeste van onze oktobergasten zwemmen bij elke stop; de bemanning sowieso. En omdat er veel minder schroeven het water omwoelen, is dit de periode waarin het op z'n helderst is.
De lucht, dát is wat verandert. Op de ochtendrit naar het zuiden kan een trui prettig zijn; tegen de tijd dat het anker valt bij Ses Illetes is die trui meestal uit en staat de eerste al op het zwemtrapje. Een weersvoorspelling kunnen we je niet beloven — dat kan niemand eerlijk — maar het oktoberwater is niet het obstakel dat mensen zich voorstellen.
Het addertje van half oktober: keukens die sluiten
Eerlijkheid eerst: veel beroemde strandrestaurants op Formentera bouwen in oktober af, en een flink deel sluit ergens halverwege de maand voor het seizoen. Kom je met de veerboot, dan kan dat je dag uithollen: minder afvaarten, minder open keukens en flinke afstanden ertussen. Met een privécharter verdwijnt dat probleem grotendeels. Ons foodpakket (€45 p.p.) zet een mediterrane lunchplank, vers fruit en water op de teakhouten tafel, waar we ook voor anker liggen; het drankenpakket (€35 p.p.) houdt de cava ernaast koud. Wil je liever aan wal eten, dan belt onze concierge vooruit en reserveert een tafel waar de keuken écht nog open is — in plaats van dat jij het moet gokken op basis van een verouderde website.
Is een lange lunch het doel van je dag, lees dan onze gids over de strandrestaurants van Formentera — en geef je oktoberdatum vroeg door, dan checken we wat er open is voordat je je hart aan een bepaald terras verpandt.
De oversteek in oktober, eerlijk verteld
Oktober brengt echt weer. Veel dagen zijn spiegelglad, zeker 's ochtends; op sommige dagen zegt de wind gewoon nee. Onze schipper leest de avond ervoor de verwachting en vertelt je het eerlijke verhaal. Bij een goed venster maken we de oversteek precies zoals in de zomer. Bij twijfel stellen we de beschutte oostkust voor — ons thuiswater rond Santa Eulalia — of schuiven we je datum op als dat kan. Die flexibiliteit is in het najaar hét stille voordeel van een privéboot: één boot, één plan, gebouwd op de werkelijke omstandigheden in plaats van op een vaste dienstregeling.
Dezelfde logica geldt op het eiland zelf. Staat er wind op Ses Illetes, dan ligt Cala Saona aan de westkant vaak kalm — we schreven er een heel stuk over: laat de wind kiezen tussen Ses Illetes en Cala Saona. In oktober doet die keuze er meer toe dan in juli, en precies daarvoor heb je een schipper.
Wat kost een oktoberdag naar Formentera?
- Hele dag (8 uur, meestal 10:00–18:00): vanaf €999 per boot in oktober — ons laagseizoenstarief, tot 10 gasten, professionele schipper altijd inbegrepen.
- Brandstof wordt apart afgerekend, op basis van werkelijk verbruik.
- Optioneel: drankenpakket €35 p.p., mediterrane lunchplank €45 p.p.
Ter vergelijking: september is tussenseizoen met €1.250–€1.450. Een paar weken later kosten dezelfde acht uur, dezelfde boot en dezelfde lagune vanaf €999 — met tien aan boord zo'n €100 per persoon, exclusief brandstof en extra's, voor een privédag met eigen schipper.
Zo kies je je dag
Begin oktober geeft je het warmste water en de meeste open keukens; eind oktober de leegste lagune. Bouw hoe dan ook wat speling in als het kan — een verschuifbare datum is de beste weersverzekering die er bestaat — en volg het advies van onze schipper als hij een vroegere start voorstelt: najaarsochtenden zijn meestal het kalmst en het licht is 's avonds eerder op. Vallen je reisdata later in het jaar, dan stopt het seizoen niet ineens: zo ziet een winterse charterdag op Ibiza eruit.
